Bölümümüzde MKT6108 koduyla, Mekatronik Mühendisliğinde Özel Konular Gr1 başlıklı doktora dersi 2027 Güz döneminde açılacaktır. Ders, bilimsel bilgi ve mühendislik muhakemesinin, küçük ve ağırlıkları sabit tutulan dil modellerinin (small frozen models) kullanabileceği açık, yürütülebilir ve sınanabilir yapılara dönüştürülmesini ele almaktadır. Dil modellerinin temel mekanizmalarından başlayarak bilgi mimarileri, ajan tabanlı sistemler ve mekatronik mühendisliği süreçlerinin otomasyonuna uzanan bütünleşik bir yol haritası sunmaktadır.
Ders Kodu: MKT6108
Türkçe Açıklayıcı Başlık: Ajan Tabanlı Mekatronik Mühendisliği ve Bilgi Mimarileri
Ders İçeriği: Bilimsel bilginin yapılandırılması ve ajan tabanlı yapılarla mekatronik sistemlerin tasarım süreçlerinin otomasyonu
Öğretim Görevlisi: Dr. Öğrt. Üyesi Mehmet İŞCAN
Ders Dili: İngilizce
Gün ve Saat: Çarşamba, 16.00–19.00
Dersin Yürütülme Şekli: Çevrim içi (online)
Dersin Amacı
Öğrencilere, bilimsel bilgi ve mühendislik muhakemelerini yeniden kullanılabilir bilgi ve yazılım yapılarına dönüştürme becerisi kazandırmak. Bu yapılarda varsayımların, yöntem seçiminin, hesap adımlarının ve doğrulama ölçütlerinin açıkça tanımlanması esas alınacaktır.
Bir mekatronik sistemin baştan sona tasarımını, kontrollü, izlenebilir ve test edilebilir ajan tabanlı sistemlerle ele almak ve öğrencileri modelleme, durum kestirimi, kontrol tasarımı, sistem entegrasyonu ve doğrulama süreçlerini otomatikleştirme bakımından yetkinleştirmek.
Kapsam – Başlıca Konu Hatları
Dil modeli temelleri: Dil modellerinin çalışma ilkeleri, temel üretim mekanizmaları, bağlam yönetimi ve mühendislik uygulamalarındaki olanakları ile sınırları ele alınacaktır.
Bilimsel bilgi ve beceri mimarileri: Bilimsel kaynaklar, uzmanlık bilgisi ve problem çözme adımları yapılandırılacaktır. Varsayımlar, uygulanabilirlik koşulları ve kaynak izlenebilirliği temelinde yeniden kullanılabilir skill mekanizmaları geliştirilecektir.
Ajan tabanlı sistemlerin kurulması: Yapılandırılmış model çıktıları, hesap araçları ve görevleri sınırlandırılmış agent yapıları ele alınacaktır. İşlem sırasını yöneten workflow ve belirli olaylarda zorunlu kontrolleri uygulayan hook mekanizmaları, bağımsız doğrulama ve durum yönetimiyle birlikte geliştirilecektir.
Baştan sona mekatronik sistemlerin tasarımı: Gereksinimlerin belirlenmesi, dinamik modelleme, sensör ve eyleyici modelleri, durum kestirimi, kontrol tasarımı, sistem entegrasyonu ve performans değerlendirmesi bütünleşik olarak işlenecektir.
Bilimsel deney ve iyileştirme: İnsan denetimli çözüm ile ajan tabanlı yürütüm karşılaştırılacaktır. Bileşen katkıları, hata analizi, kontrollü düzeltme ve yeniden test süreçleri incelenecektir. Deneyimlerin uygulanabilirlik sınırlarıyla kaydedilmesi ve yeni görev koşullarında değerlendirilmesi üzerinde durulacaktır.
Uygulamalar ve Yazılım
Uygulamalar, kuramsal bilginin matematiksel modellere, hesaplama yöntemlerine ve doğrulanabilir araştırma yazılımlarına dönüştürülmesi üzerine kurulacaktır. Çalışmalar Python ve Visual Studio Code ortamında yürütülecektir. Bilimsel kaynaklardan yararlanılması ve kullanılan varsayımların, yöntem seçimlerinin ve geçerlilik koşullarının açıkça ortaya konulması esas alınacaktır.
Dönem boyunca bir mekatronik sistemin baştan sona tasarımı, 12 haftaya yayılan kümülatif bir proje olarak ele alınacaktır. Mühendislik adımları önce Python ile, ardından geliştirilecek olan ajan tabanlı yapılarla yürütülerek karşılaştırılacaktır. Skill, agent, workflow ve hook mekanizmaları, hazır ajan çerçeveleri kullanılmadan aşamalı olarak geliştirilecektir. Sonuçlar bilimsel doğruluk, hata analizi, izlenebilirlik ve yeniden üretilebilirlik açısından değerlendirilecektir.
Dersin anlatımı ve tartışmaları ile kodlar, kod içi açıklamalar ve öğrenci teknik raporları İngilizce olacaktır.
Değerlendirme
Değerlendirme, dönem içi araştırma ve uygulama çalışmaları, aşamalı tasarım projesi, teknik raporlar, dönem sonu uygulaması ve bireysel bilimsel savunma üzerinden yapılacaktır. Bilimsel gerekçelendirme, mühendislik doğruluğu, yazılım kalitesi ve doğrulama çalışmalarının yeterliliği temel ölçütler olacaktır. Öğrencilerin tasarım kararlarını ve elde ettikleri sonuçların geçerlilik sınırlarını açıklayabilmeleri beklenecektir.
Derse ilgi duyan öğrencilerimizin, kayıt döneminde dersi tercih etmeleri önemle rica olunur.